سری نشستهای خبری ترجمان دانش در سال 1404 با دکتر مجتبی فرجام
نشست خبری با موضوع اعتبارسنجی شاخص رژیم غذایی غربیشده (WDI) و ارتباط آن با نشانگرهای متابولیک
سری نشستهای خبری ترجمان دانش دانشگاه علوم پزشکی فسا در تاریخ دوشنبه 13 بهمن ماه 1404 برگزار شد.
لطفاً خودتان و سوابق مرتبط با این پژوهش را معرفی بفرمایید.
من دکتر مجتبی فرجام عضو هیأت علمی و پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی فسا هستم و تمرکز اصلی فعالیتهای علمیام بر بررسی اعتبارسنجی شاخص رژیم غذایی غربیشده و ارتباط آنها با بیماریهای غیرواگیر مانند چاقی، دیابت و سندرم متابولیک است.
این پژوهش با همکاری تیمی بینرشتهای، بینالمللی و با استفاده از دادههای کوهورت بزرگسالان فسا (Fasa Adult Cohort Study) انجام شده که یکی از مطالعات جمعیتی معتبر کشور در حوزه بیماریهای مزمن محسوب میشود.
2️⃣ مسئله اصلی که این پژوهش به آن پرداخته چه بوده و چرا اهمیت داشت؟
در سالهای اخیر، الگوی تغذیهای موسوم به «رژیم غذایی غربیشده» بهسرعت در جوامع مختلف از جمله ایران گسترش یافته است؛ الگویی که با مصرف بالای غذاهای فرآوریشده، قندها، چربیهای ناسالم و کاهش مصرف غذاهای سنتی و سالم همراه است.با وجود اهمیت این تغییر الگو، ابزار استاندارد و معتبری برای سنجش میزان گرایش و پایبندی افراد به رژیم غذایی غربیشده و ارتباط آن با سلامت متابولیک وجود نداشت. این خلأ، انگیزه اصلی انجام این پژوهش بود.
3️⃣ این پژوهش را به زبان ساده معرفی کنید و نوآوری اصلی آن چه بوده است؟
در این مطالعه، ما شاخص رژیم غذایی غربیشده (Westernized Diet Index یا WDI) را در یک جمعیت بزرگ ایرانی اعتبارسنجی کردیم.نوآوری اصلی پژوهش این بود که:
- WDI بهصورت همزمان گروههای غذایی، مواد مغذی و ترکیبات غیرمغذی را در نظر میگیرد،
- و برای اولین بار، ارتباط آن با مجموعهای از نشانگرهای متابولیک عینی مانند قند خون، فشار خون، چربیهای خون و شاخصهای چاقی بررسی شد.
4️⃣ مهمترین یافتههای این پژوهش چه بود؟
یافتههای اصلی نشان داد:
- نمره بالاتر WDI (یعنی مصرف کمتر الگوی غربیشده) با وضعیت متابولیک سالمتر همراه است،
- افرادی که گرایش و پایبندی بیشتری به رژیم غذایی غربیشده داشتند، احتمال بالاتری برای ابتلا به سندرم متابولیک و اختلالات متابولیک نشان دادند،
- WDI توانست بهعنوان یک ابزار معتبر و قابل استفاده در مطالعات جمعیتی عملکرد قابل قبولی از خود نشان دهد.
5️⃣ آیا نتایج این پژوهش به مرحله کاربرد و بهرهبرداری رسیده است؟
بله. این پژوهش با انتشار در یک مجله علمی بینالمللی معتبر (Nutrients) به مرحله بهرهبرداری علمی رسیده و:
- WDI میتواند در پایش الگوهای غذایی جمعیت،
- مطالعات اپیدمیولوژیک،
- و طراحی مداخلات تغذیهای در سطح جامعهمورد استفاده قرار گیرد.البته تأکید میکنیم که این شاخص ابزار تشخیصی بالینی نیست، بلکه برای سیاستگذاری، پژوهش و پیشگیری کاربرد دارد.
6️⃣ این پژوهش چه کمکی به حل مشکلات مردم یا نظام سلامت میکند؟
نتایج این مطالعه به نظام سلامت کمک میکند تا:
- تغییرات ناسالم الگوی تغذیه را زودتر شناسایی کند،
- گروههای پرخطر را پیش از بروز بیماریهای پرهزینهای مثل دیابت و بیماریهای قلبی شناسایی کند،
- و مداخلات پیشگیرانه مبتنی بر شواهد طراحی شود.در نهایت، این رویکرد میتواند به کاهش بار بیماریهای غیرواگیر و هزینههای سلامت منجر شود.
7️⃣ مهمترین توصیه شما به سیاستگذاران و متولیان حوزه غذا و تغذیه چیست؟
توصیه اصلی ما این است که:
- پایش الگوهای غذایی جمعیت بهصورت سیستماتیک و مستمر در برنامههای ملی سلامت گنجانده شود،
- شاخصهایی مانند WDI در کنار سایر ابزارها برای تصمیمگیری مبتنی بر شواهد استفاده شوند،
- و سیاستهای غذایی بهسمت کاهش مصرف غذاهای فوقفرآوریشده و تقویت الگوهای غذایی سالم هدایت شوند.
8️⃣ برنامهها و مسیر آینده این خط پژوهشی چیست؟
در گامهای بعدی، تمرکز ما بر:
- بررسی رابطه طولی WDI با بروز بیماریها در مطالعات کوهورت،
- استفاده از این شاخص در مداخلات تغذیهای و سیاستی،
- و بومیسازی هرچه دقیقتر ابزارهای پایش رژیم غذایی برای جمعیت ایران خواهد بود.
���� خلاصه ترجمان دانش (برای باکس انتهایی صفحه)
- مسئله: گسترش رژیم غذایی غربیشده و افزایش بیماریهای متابولیک
- یافته کلیدی: WDI ابزار معتبری برای سنجش الگوی غذایی غربیشده و ارتباط آن با سلامت متابولیک است
- کاربرد: پایش جمعیت، سیاستگذاری تغذیهای، پیشگیری
- توصیه سیاستی: استفاده از شاخصهای کیفیت رژیم غذایی در برنامههای ملی سلامت
- ذینفعان: سیاستگذاران سلامت، پژوهشگران، نظام مراقبتهای اولیه
فایل مقاله(PDF)
