1.با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید:

من مریم طالبی مقدم، کارشناسی ارشد آمار ریاضی از دانشگاه شیراز و دکتری آمارزیستی دانشگاه علوم پزشکی کرمان هستم. در حال حاضر در مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی فسا فعالیت پژوهشی دارم. تخصص اصلی من در حوزه مدل‌های بقا و تحلیل داده‌های پزشکی و کاربرد هوش مصنوعی در پیش بینی بیماری ها و داده های سری زمانی است. در این پژوهش، نقش کلیدی در طراحی روش‌شناسی آماری، اجرای مدل‌های رگرسیون کاکس گام‌به‌گام، تحلیل درخت بقا و پیاده‌سازی الگوریتم جنگل تصادفی بقا را بر عهده داشتم. همچنین در تفسیر نتایج آماری و مقایسه عملکرد مدل‌های مختلف برای شناسایی عوامل مؤثر بر بقای بیماران سل مشارکت فعال داشتم. این پژوهش با همکاری تیم چندرشته‌ای شامل متخصصان اپیدمیولوژی، پزشکان تخصص سل و کارشناسان بهداشت در جنوب شرق ایران انجام شد.

------------------------------------------------------------------------------------

2- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟ دلیل اصلی انتخاب این پژوهش، شیوع بالای سل در استان سیستان و بلوچستان (به‌ویژه شهرستان ایرانشهر) که با نرخ بروز 39.3 مورد در هر 100 هزار نفر در سال 2022، بالاترین آمار کشور را دارد، بود. با توجه به چالش‌های سیستم سلامت در این منطقه محروم، شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر مرگ‌ومیر بیماران سل برای بهینه‌سازی مداخلات درمانی و پیشگیرانه ضروری به‌نظر می‌رسید. همکاران اصلی من در این پژوهش شامل دکتر مهدی شرافی (متخصص آمار و اپیدمیولوژی)، دکتر سکینه نارویی، دکتر فیض‌الرحمان رسولی‌زاده، دکتر جمیله دادگر، دکتر محسن خالقی، دکتر عبدالجبار زاکری و دکتر نجیب‌الله بارده بودند که با تخصص‌های مکمل در حوزه‌های مختلف، این مطالعه را به شکل یک تیم چندرشته‌ای اجرایی کردیم.

--------------------------------------------------------------------------------------

3.پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی ها و نوآوری های آن در خصوص موضوعات و محورهای آن شرح دهید:

 این مطالعه یک کوهورت تاریخی بر اساس داده‌های برنامه ملی کنترل سل ایران در شهرستان ایرانشهر (جنوب شرق ایران) طی سال‌های 1395 تا 1400 بود که داده‌های 3429 بیمار مبتلا به سل را تحلیل کرد. نوآوری اصلی این پژوهش، مقایسه سه روش پیشرفته تحلیل بقا بود: رگرسیون کاکس گام‌به‌گام (روش پارامتری)، درخت بقا (روش ناپارامتری) و جنگل تصادفی بقا (الگوریتم یادگیری ماشین). این مقایسه به ما امکان داد تا علاوه بر شناسایی عوامل خطر، عملکرد روش‌های آماری مختلف را در پیش‌بینی بقا ارزیابی کنیم.. همچنین برای اولین بار در این منطقه، تفاوت بقا بین بیماران ایرانی و مهاجر (افغان و پاکستانی) مورد بررسی قرار گرفت.

--------------------------------------------------------------------------------------

4. آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری رسیده است؟

بله، یافته‌های این پژوهش در حال حاضر در حال انتقال به عمل است. این پژوهش همچنین پایه‌ای برای طراحی مداخلات هدفمند در بهبود نتایج درمانی بیماران سل در مناطق محروم کشور فراهم کرده است.

--------------------------------------------------------------------------------------

5. این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

این پژوهش به‌طور مستقیم به کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سل در جنوب شرق ایران کمک می‌کند که یکی از مناطق محروم کشور است. با شناسایی گروه‌های پرخطر (مانند بیماران با پاسخ درمانی ضعیف، سالمندان و زندانیان)، امکان تمرکز منابع محدود سیستم سلامت بر این افراد فراهم می‌شود. و با ارائه شواهد علمی قوی، سیاست‌گذاران را در تخصیص عادلانه‌تر منابع به مناطق محروم یاری دهد. در نهایت، این پژوهش گامی مؤثر در جهت کاهش نابرابری‌های سلامتی بین مناطق مختلف کشور برداشته است.

--------------------------------------------------------------------------------------

6- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟

• بودجه‌های اختصاصی برای پژوهش‌های کاربردی در مناطق محروم کشور در نظر گرفته شود.
• سیستم‌های نظارتی برای انتقال یافته‌های پژوهشی به سیاست‌گذاری و اجرای عملیاتی تقویت شود.
• همکاری‌های بین‌رشته‌ای (آمار، پزشکی، بهداشت عمومی) در پروژه‌های پژوهشی تسهیل گردد.
• داده‌های ملی سل با کیفیت بالاتر و کامل‌تر جمع‌آوری شود (به‌ویژه در مورد وضعیت اچ‌آی‌وی و مقاومت دارویی که در این مطالعه به دلیل داده‌های ناقص قابل تحلیل نبود).

راهکارهای پیشنهادی:

1. ایجاد بانک اطلاعاتی یکپارچه سل در سطح ملی با ثبت کامل متغیرهای پیش‌بینی‌کننده مرگ‌ومیر
2. توسعه مدل‌های پیش‌بینی فردی برای بیماران سل با استفاده از هوش مصنوعی
3. طراحی مطالعات مداخله‌ای برای ارزیابی اثربخشی پروتکل‌های جدید مبتنی بر یافته‌های این پژوهش

 

--------------------------------------------------------------------------------------

7- اگر توضیح دیگری درخصوص برنامه های جاری، آینده و اهداف تان دارید در خاتمه این گفتگو بفرمایید:

در حال حاضر در حال ادامه تحلیل‌های پیشرفته‌تر بر روی همین داده‌ها با استفاده از روش‌های یادگیری عمیق هستیم تا بتوانیم مدل‌های پیش‌بینی دقیق‌تری برای مرگ‌ومیر بیماران سل ارائه دهیم. همچنین در دست اقدام برای اجرای یک مطالعه پیگیری طولی برای ارزیابی اثر مداخلات مبتنی بر یافته‌های این پژوهش بر کاهش مرگ‌ومیر هستیم. هدف بلندمدت من توسعه یک سامانه هوشمند پیش‌بینی خطر برای بیماران سل در ایران است که بتواند به پزشکان و کارشناسان بهداشت در شناسایی بیماران پرخطر کمک کند. امیدوارم با تلاش‌های تیم پژوهشی و حمایت مسئولان، بتوانیم گام مؤثری در جهت حذف سل از ایران و به‌ویژه مناطق محروم برداریم و سهمی در تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان جهانی بهداشت در این زمینه داشته باشیم .

 

فایل مقاله(PDF)

https://doi.org/10.1186/s12889-025-24603-1